ALGEMEEN BELEID

Decentrale overheid en private blockchains

Decentrale overheid en private blockchains

In 2017 is in de media veel aandacht besteed aan blockchaintechnologie en dan voornamelijk de bitcoin als de eerste wereldwijde uitingsvorm van deze technologie. De bitcoin nam als eerste digitale valuta in 2017 sterk in waarde toe: van 826 dollar in januari 2017 tot 13.862 dollar in januari 2018, met een hoogtepunt in december 2017 van 19.086 dollar, zo meldt Coindesk, waarna de waarde vervolgens weer zeer sterk afnam. De aandacht in de media voor het op technologie en algoritmes gebaseerde betalingssysteem was ongekend en de superlatieven voerden in het algemeen de boventoon. In de positieve berichtgeving was een ding duidelijk: dat praten over de technologie en de gebruikte algoritmes niet aan de orde is want die zijn veel te ingewikkeld, zo hoorden we regelmatig op televisie of konden we lezen in de krant of op het internet. Praten over blockchaintechnologie, de bitcoin en in de slipstream hiervan ethereum et cetera wordt vooral gedaan over de kansen die deze nieuwe technologische ontwikkeling biedt. Nauwelijks aan bod komen daarmee andere aspecten van deze nieuwe technologie en de hiervoor gebruikte algoritmes. Bijvoorbeeld dat de geroemde betrouwbaarheid van de transacties in de bitcoin blockchain voor 90% wordt bepaald door in China gevestigde computerfarms die hiervoor het rekenwerk uitvoeren. Volgens Digiconomist gaat  de realisatie van deze betrouwbaarheid dit jaar meer aan energie  kosten dan het land Hongarije in het gehele jaar zal gaan gebruiken. De enorme hoeveelheid energie die de bitcoin voor het valideren en uitvoeren van transacties nodig heeft maakt dat de Chinese overheid onlangs heeft aangekondigd deze zogenaamde ‘mining’ capaciteit te gaan beperken, onder andere door het reduceren van de energietoevoer naar de hiervoor noodzakelijke computerfarms. Tegelijkertijd zorgt de aanhoudende discussie over het vergroten van het maximum aantal van zeven transacties per seconde in een block voor een steeds grotere vertraging in de afhandeling van de bitcoin transacties . Deze discussie vindt voornamelijk plaats tussen de Chinese miners en de vier in de Verenigde Staten gevestigde softwareprogrammeurs en hun community die verantwoordelijk zijn voor het beheer en de  ontwikkeling van de software waarmee de bitcoin blockchain functioneert. Ter vergelijking, het betalingssysteem van Visa verwerkt regulier 2.000 transacties per seconde en kan in theorie 56.000 transacties per seconde aan. Over de uitvoering van het door Satoshi Nakomoto bedachte wereldwijde peer-to-peer electronic cash system valt, zo kunnen we aannemen, in de komende tijd nog wel het nodige te zeggen.

 

Centric en de Blockchain

De wereldwijde ontwikkeling van de digitale valuta bitcoin laat zien dat denken in blockchaintechnologie en de daarvoor toegepaste algoritmes en software ook op andere terreinen voor grote veranderingen kan zorgen.  Een van de eerste stappen die daarin moet worden genomen is het creëren van een beter begrip en beheersing van de technologie en de gebruikte algoritmes. Onderzoek uitgevoerd door Centric toont aan dat de noodzakelijke technologie van een blockchain tenminste bestaat uit een viertal karakteristieken, namelijk een fout tolerant berichtenverkeer tussen betrokken systemen, het mogelijk maken van stem- en besluitvormingsprocedure door deze systemen, het gebruik van cryptografie en specifieke protocollen voor het uitvoeren van besluiten in de vorm van informatietransacties door de betrokken systemen. Het op basis van deze vier karakteristieken creëren van min of meer besloten of private blockchains waarin slechts op basis van uitnodiging en identificatie door systemen kan worden deelgenomen, lijkt nu steeds dichterbij te komen. Interessant is te zien hoe deze ontwikkeling wordt vormgegeven door bedrijven zoals IBM (Hyperledger), Microsoft (CoCo framework) en Oracle (Block Chain Cloud Service). Nieuw onderzoek uitgevoerd binnen Centric zal moeten uitwijzen of en hoe dergelijke private blockchains ook in het publieke domein kunnen worden vormgegeven en of deze bijvoorbeeld kunnen helpen bij het vormgeven van veilige en betrouwbare informatietransacties die zelfstandig worden uitgevoerd door en tussen systemen en organisaties. Ook is aanvullend onderzoek nodig om de vraag te beantwoorden of voor dit autonoom functionerende geheel aanvullende regelgeving noodzakelijk is. Tenslotte moet worden onderzocht of en hoe de door de gezamenlijke systemen genomen besluiten zorgen voor betrouwbare en acceptabele informatietransacties tussen de in de private blockchain opgenomen systemen. 

De ontwikkeling van private blockchains roept echter nieuwe vragen op die alleen met behulp van grondige kennis van de gebruikte technologie en algoritmes zijn te beantwoorden. De meest fundamentele vraag die bij deze ontwikkeling aan de orde is of zou moeten zijn is of wij als mens nog in voldoende mate beseffen dat ontwikkeling van blockchaintechnologie een nieuwe en verdere stap is op weg naar toenemende autonomie of zelfbestuur van in gezamenlijkheid functionerende systemen. Een blockchain stelt deze systemen in staat om zonder tussenkomst van mensen zelfstandig besluiten te nemen over uit te voeren informatietransacties met andere systemen en deze besluiten zelfstandig verder af te handelen. Zeker binnen de context van de publieke sector zou de vraag aan de orde moeten zijn hoever de reikwijdte mag gaan van de besluiten die door deze systemen worden genomen en uitgevoerd. Zonder een inhoudelijke beantwoording van deze vraag zullen we net zoals bij de bitcoin naar alle waarschijnlijkheid worden geconfronteerd met door systemen genomen en afgehandelde besluiten die in de praktijk anders uitpakken dan was gehoopt of verwacht. Zoals de bitcoin ook bewijst is dan geen weg terug meer mogelijk.