PRODUCTBELEID LOKALE OVERHEID 2017 | 2018

Visions: de regisserende en informatiegedreven overheid

De overheid zit midden in een transitie naar meer lokale beleidsruimte. Denk aan het sociaal domein, de Omgevingswet en een ruimer lokaal belastingregime. Allemaal voorbeelden waarbij het lokaal bestuur meer invloed krijgt. Hierdoor kan de overheid sneller inspelen op gedeelde publieke ambities. Dit maakt het mogelijk op lokaal niveau te experimenteren met nieuwe initiatieven, wat ruimte geeft voor innovaties in de samenleving. Denk aan nieuwe vormen van mobiliteit, duurzaamheid en bijvoorbeeld de sociale zekerheid zoals we die kennen.

Deze lokale speelruimte maakt de weg vrij voor overheden om vaker op te trekken met inwoners, het bedrijfsleven, andere overheden en publieke instellingen, zoals scholen en universiteiten. De overheid maakt een verschuiving van zelf uitvoeren naar meer ruimte voor slim organiseren en faciliteren. Als overheden met elkaar en met de samenleving verbonden zijn, kan er doorlopend kennis en informatie worden uitgewisseld.

Samen met de opkomst van distributieve technologieën komen nieuwe oplossingen in beeld. Dankzij nieuwe ontwikkelingen zoals big data, het Internet of Everything en smart city, hebben uw medewerkers toegang tot veel meer informatie dan in het verleden. Dit maakt het mogelijk om trends te herkennen, effecten van beleid te monitoren en direct bij te sturen waar nodig.

De overheid kan door het delen van data veel transparanter optreden en meer partijen betrekken bij sociale vraagstukken. De samenleving krijgt daarmee beter zicht op de overheid en meer invloed. Dit alles draagt bij aan het realiseren van gedeelde ambities en te zorgen voor een veilige en fijne samenleving voor iedereen. Een ding is zeker: we staan aan de vooravond van grote veranderingen.

 

De drie componenten van de nieuwe overheid

 

Verbinden

Voor ons dagelijks leven is het leggen van verbindingen van groot belang. Door te verbinden, breiden we ons netwerk uit, delen we kennis, helpen we elkaar, drijven we handel en organiseren we de samenleving. We verbeteren deze verbindingen en relaties doorlopend.

Dit geldt ook voor de overheid. De overheid zoekt actief naar nieuwe verbindingen met andere overheidsorganisaties, inwoners, bedrijven en instellingen. Nieuwe verbindingen vormen de sleutel tot het succes van het overheidsoptreden.

Dat is waarop de overheid de nadruk moet leggen: het verbinden van en met de samenleving. De overheid vernieuwt en verbetert verbindingen zodat de overheid politieke ambities realiseert en haar taak efficiënt kan uitvoeren. Verbinden is geen doel op zich, het is een voorwaarde om efficiënter te werken, hoogwaardiger dienstverlening te bieden en samenwerking mogelijk te maken.

 

Participeren

Samen doen en deelnemen: deze begrippen zijn belangrijk voor de overheid. Door ontwikkelingen zoals globalisering, urbanisatie en digitalisering worden ze steeds belangrijker. In Nederland hebben inwoners en ondernemers veel vertrouwen in de democratie. Dit vertrouwen is niet vanzelfsprekend.

Minder vertrouwen hebben Nederlanders in de organisaties die de overheid vormgeven. Dit komt omdat ze steeds kritischer en beter geïnformeerd zijn. Inwoners en ondernemers willen invloed op hun deel van de samenleving. Een samenleving in beweging vraagt een nieuwe rol van de overheid. Waar dat kan moeten burgers de mogelijkheid krijgen zelf te handelen en verantwoordelijkheid te nemen.

Ambtenaren staan rechtstreeks in contact met inwoners en ondernemers. De grenzen van de organisatie vervagen. Er ontstaan samenwerkingsverbanden met nieuwe ketenpartners. Ambtenaren worden zelfstandige publieke professionals, die de ruimte krijgen om zelf verantwoordelijkheid te nemen en ambities te realiseren. Een nieuwe generatie medewerkers doet haar intrede en het nieuwe organisatiemodel is decentraal, flexibel en innovatief.

 

Regisseren

Wil de gemeente een overheid blijven die ertoe doet, dan moet zij de regie durven nemen en niet zelf doen wat een ander beter kan. Sturen en beslissen moeten de kerntaken zijn. Uitvoerende werkzaamheden kunnen beter worden belegd bij gespecialiseerde (publieke) organisaties.

Een overheid die publieke zaken collectief regelt voor de samenleving, hoeft zelf geen expert te zijn. Zij moet weten wat belangrijk is voor de verschillende stakeholders. Je hebt kennis en informatie nodig om een goede opdrachtgever te zijn. Een regisseur moet de verbinding vormen tussen de gemeente, de inwoners, de bedrijven en instellingen.

De overheid moet integer en transparant zijn en onafhankelijk kunnen opereren. Een goede regisseur beschikt over de juiste informatie, is sociaal vaardig en acteert altijd binnen de specifieke context van die gemeente. De lokale samenleving staat immers voorop. De overheid regelt, overziet en besluit. Ze staat midden in de samenleving en geeft richting. Hierdoor ontstaat een compacte en nabije overheid die wendbaar is. Uiteindelijk leidt dit tot snellere en betere besluitvorming.